Σύνδρομο Asperger

Σύνδρομο Asperger 

Το σύνδρομο Asperger ανήκει στο φάσμα των αυτιστικών διαταραχών. Περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1944, από τον Αυστριακό παιδίατρο Hans Asperger, με τον όρο «αυτιστική ψυχοπάθεια». Ο Dr. Hans Asperger περιέγραφε το προφίλ τεσσάρων νεαρών με αριθμό κοινών χαρακτηριστικών όπως: έμμονη απασχόληση με ασυνήθιστα ενδιαφέροντα, ασυνήθιστο λόγο, δυσκολίες στις κοινωνικές σχέσεις και σωματική αδεξιότητα. Ένα χρόνο πριν, το 1943, ο επίσης Αυστριακός ψυχίατρος, Leo Kanner, δημοσίευσε μία έρευνα με θέμα «Αυτιστικές διαταραχές της συναισθηματικής επαφής». Υπάρχει μεγάλη σύγκλιση στις απόψεις των δύο επιστημόνων για τον αυτισμό, καθότι αμφότεροι αναγνώρισαν τα κύρια χαρακτηριστικά του.
Παρά το γεγονός ότι η διατριβή του Asperger δημοσιεύτηκε τη δεκαετία του ΄40, το ζήτημα έγινε ευρέως γνωστό το 1981, όταν η Lorna Wing ερεύνησε περισσότερο το θέμα και εισήγαγε τον όρο «σύνδρομο  Asperger». Μεταξύ του 1980 και 1990 πραγματοποιήθηκαν πολλές έρευνες, κυρίως στην Αγγλία και τη Σκανδιναβία, χωρίς όμως καμία να οριοθετεί με ακριβή τρόπο το σύνδρομο Asperger. Η διαγνωστική κατοχύρωση του συνδρόμου διεθνώς έγινε από την 10η Αναθεώρηση της Διεθνούς Ταξινόμησης των Ασθενειών στις ΗΠΑ και το 1994 προστέθηκε στο Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο (DSM IV).
Το σύνδρομο Asperger είναι μια σοβαρή νευρολογική διαταραχή, η οποία περιγράφει άτομα που παρουσιάζουν συμπτώματα παρόμοια με εκείνα του αυτισμού. Ωστόσο τα συμπτώματα του συνδρόμου είναι αρκετά δύσκολο να διαφοροποιηθούν από άλλα προβλήματα συμπεριφοράς. Γενικά παρατηρούνται: ποιοτική έκπτωση στην κοινωνική αλληλεπίδραση, περιορισμένοι, επαναληπτικοί και στερεοτυπικοί τρόποι έκφρασης, συμπεριφοράς, ενδιαφέροντος και δραστηριότητας και κλινικά σημαντική έκπτωση στην κοινωνική, επαγγελματική ή άλλες σημαντικές περιοχές της λειτουργικότητας. Δεν διαπιστώνεται κλινικά σημαντικά γενική καθυστέρηση στη γλώσσα, στη γνωστική ανάπτυξη ή ανάπτυξη ανάλογων με την ηλικία δεξιοτήτων αυτοεξυπηρέτησης, στην προσαρμοστική συμπεριφορά και την περιέργεια για το περιβάλλον της παιδικής ηλικίας.
Το σύνδρομο αποτελεί το πιο ήπιο άκρο του φάσματος έχοντας στον αντίποδα τον κλασσικό αυτισμό. Τα παιδιά με σύνδρομο Asperger ενδιαφέρονται για την κοινωνική επαφή, όμως λόγω της έλλειψης ενσυναίσθησης, δυσκολεύονται στην προσέγγιση των άλλων. Επειδή δεν δύνανται να κατανοήσουν τους κοινωνικούς κανόνες και την κυριολεκτική ερμηνεία της γλώσσας, παρουσιάζουν δυσκολία στο να δημιουργήσουν και να διατηρήσουν φιλικές σχέσεις. Ως αποτέλεσμα η προσέγγιση να γίνεται με ένα ιδιόμορφο τρόπο και οι συνομιλίες να μετατρέπονται σε ένα μακρύ μονόλογο με επίκεντρο το αγαπημένο τους θέμα, αδιαφορώντας για τις αντιδράσεις ή τα συναισθήματα των συνομιλητών τους. Επίσης, συνήθως εκφράζονται αυθόρμητα, λέγοντας αυτό που τους έρχεται στο μυαλό, ακόμη κι αν πρόκειται για κάτι αρνητικό. Στις κοινωνικές συναναστροφές παρατηρείται απουσία βλεμματικής επαφής και εκδηλώσεις σωματικής ή λεκτικής βίας.
Τα παιδιά με σύνδρομο Asperger έχουν ευχέρεια λόγου, όμως ενίοτε χρησιμοποιούν «επίσημες» λέξεις, που δεν αναλογούν στην περίσταση. Ο λόγος τους χαρακτηρίζεται ως ιδιόμορφος και η φωνή τους έχει μονότονη χροιά χωρίς διακυμάνσεις. Συχνά επαναλαμβάνουν λέξεις ή ολόκληρες φράσεις(ηχολαλία) χωρίς καμία σημασία, ενώ συζητούν σχεδόν αποκλειστικά για θέματα που τους ενδιαφέρουν. Η δυσκολία τους διαπιστώνεται στο πραγματολογικό και σημασιολογικό επίπεδο της γλώσσας, έτσι δυσκολεύονται στην κατανόηση των μεταφορών, του χιούμορ ή του σαρκασμού των άλλων.
 Όσον αφορά τη μη λεκτική επικοινωνία εμφανίζουν μειωμένη διατήρηση ή και απουσία βλεμματικής επαφής, καθώς και ελάχιστες ή ανάρμοστες εκφράσεις προσώπου και χειρονομίες. Χαρακτηριστικό του συνδρόμου είναι η δυσκολία στην κοινωνική εγγύτητα, είτε στέκονται πολύ κοντά είτε πολύ μακριά από το συνομιλητή τους. Επιπλέον, η κατανόηση και ερμηνεία των εκφράσεων του προσώπου και της γλώσσας του σώματος των άλλων ατόμων τους δυσκολεύει αρκετά.
Αρκετά συχνά τα παιδιά με σύνδρομο Asperger εμφανίζουν διάσπαση προσοχής, λόγω αυτού δυσχεραίνονται να συγκεντρωθούν στη σχολική τάξη, καθώς η προσοχή τους εστιάζει σε διάφορα ερεθίσματα. Ενώ τους είναι εύκολο να αποστηθίσουν γεγονότα και ημερομηνίες, συναντούν εμπόδια σε σχολικά μαθήματα, όπως η λογοτεχνία και τα αριθμητικά προβλήματα. Γενικότερα, ο τρόπος σκέψης τους είναι δύσκαμπτος. Παρόλο που δίνουν την εντύπωση πως κατανοούν ένα γραπτό ή προφορικό απόσπασμα, στην ουσία απλά επαναλαμβάνουν αυτό που διάβασαν ή άκουσαν. Παρουσιάζουν, έτσι, δυσκολία στην επίλυση προβλημάτων και στην οργάνωση, όμως έχουν εξαιρετική μνήμη, καλή ακουστική και οπτική αντίληψη και λεκτικό δείκτη νοημοσύνης υψηλότερο από τον πρακτικό δείκτη νοημοσύνης.
Σε καταστάσεις άγχους τα παιδιά με σύνδρομο Asperger λειτουργούν εντελώς αυθόρμητα, χωρίς να σκέφτονται, καθότι αντιμετωπίζουν δυσκολία στον έλεγχο των συναισθηματικών παρορμήσεων τους με αποτέλεσμα να εμπλέκονται σε ανάρμοστες συμπεριφορές. Μπορούν να διακρίνουν και να αντιληφθούν τα απλά συναισθήματα, όπως ο φόβος, η χαρά, ο θυμός, όμως δεν δύνανται να εκφράσουν με κατάλληλο τρόπο την καθημερινότητα τους. Ως φυσική συνέπεια δίνουν την εικόνα της έλλειψης ευαισθησίας, για παράδειγμα μπορεί να γελούν δυνατά μπροστά σε ένα λυπηρό συμβάν. Επιπροσθέτως αποτυγχάνουν να κατανοήσουν τα συναισθήματα που περικλείουν αντιφάσεις σε σχέση με το πλαίσιο που εμφανίζονται , όπως επίσης και να μοιραστούν τις σκέψεις και τα συναισθήματα τους.
Η επεξεργασία ερεθισμάτων εμφανίζει συχνά ιδιαιτερότητες στο σύνδρομο. Παρατηρείται πολύ μικρή ή μεγάλη ευαισθησία στον ήχο, το φως, την αφή, την όσφρηση, τη γεύση, τη θερμοκρασία, τον πόνο και άλλα περιβαλλοντικά ερεθίσματα. Η επαφή με αυτά τα ερεθίσματα πιθανόν να προκαλέσει περίεργες ή αρνητικές συμπεριφορές.
Η κινητική αδεξιότητα είναι ένα ακόμη χαρακτηριστικό του συνδρόμου. Η κίνηση, ο κινητικός συντονισμός, η ισορροπία αλλά και το γράψιμο δυσκολεύουν τα παιδιά με σύνδρομο Asperger. για το λόγο αυτό αρκετές φορές αποφεύγουν δραστηριότητες που απαιτούν κινητικές δεξιότητες.
Συνήθως τα παιδιά με Asperger συμμετέχουν σε συμπεριφορές, ενδιαφέροντα και δράσεις με έντονο και επαναλαμβανόμενο βαθμό. Τα ενδιαφέροντα τους είναι περιορισμένα και η ανάγκη τους για ρουτίνα μεγάλη. Άλλοτε εντρυφούν σε ένα συγκεκριμένο θέμα χωρίς να καταλαβαίνουν τη σημασία του και άλλοτε αυτή η επίμονη ενασχόληση τους μπορεί να τους βοηθήσει να εξειδικευτούν σε αυτό το θέμα. Η εμμονή τους με συγκεκριμένες δραστηριότητες ερμηνεύεται ποικιλοτρόπως, ίσως να λειτουργεί ως μέσο χαλάρωσης ή να τους παρέχει ασφάλεια.
Το σύνδρομο Asperger αποτελεί μια νευρολογική διαταραχή αβέβαιης νοσολογικής εγκυρότητας. Προκύπτει πως υπάρχει κληρονομική προδιάθεση για το σύνδρομο, καθώς συνδέεται με άλλες διαταραχές της ψυχικής υγείας, όπως η κατάθλιψη και η διπολική διαταραχή. Συναντάται ακόμη σε παιδιά με προγεννητικά και περιγεννητικά προβλήματα, που πιθανόν να προκαλούν βλάβες στα εγκεφαλικά κύτταρα. Επιπροσθέτως, ένας αρκετά μικρός αριθμός δομικών ανωμαλιών του εγκεφάλου, όπως η αριστερή μακρογυρία και η αμφοτερόπλευρη μικρογυρία, ίσως να συνδέεται με το σύνδρομο Asperger. Οι έρευνες πλέον εστιάζουν στους περιβαλλοντικούς παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν την ανάπτυξη του εγκεφάλου. Γενικά, η έρευνα για την κατανόηση των διάχυτων αναπτυξιακών διαταραχών επικεντρώνεται στις τεχνικές απεικόνισης τους εγκεφάλου σε συνδυασμό με νευρολογική εκτίμηση διαφορετικών ομάδων με κοινά γνωρίσματα αυτιστικού τύπου. Σε καμία περίπτωση το σύνδρομο Asperger δεν προκαλείται από συναισθηματική στέρηση, τον τρόπο ανάπτυξης του ατόμου ή την κακή γονεϊκή συμπεριφορά.
Λόγω της ιδιαίτερης φύσης του συνδρόμου η διάγνωση του κρίνεται δύσκολη διαδικασία. Η διάγνωση θα ήταν καλό να γίνεται από διεπιστημονική ομάδα, η οποία απαρτίζεται από παιδοψυχίατρο, ψυχολόγο και λογοπεδικό, και να περιέχει ολοκληρωμένο ιατρικό και αναπτυξιακό ιστορικό, χορήγηση  ψυχομετρικών και νευρολογικών δοκιμασιών, όπως η εκτίμηση νοημοσύνης, οπτικο-κινητικού συντονισμού, αδρής και λεπτής κινητικότητας. Περαιτέρω είναι απαραίτητη η αξιολόγηση των επικοινωνιακών ικανοτήτων των παιδιών και ψυχιατρική εξέταση για πιθανά συνοδά προβλήματα. Το σύνδρομο παρουσιάζει πολλές ομοιότητες με τον αυτισμό αλλά και με το σύνδρομο ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας, είναι λοιπόν σημαντικό να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο ύπαρξης άλλης διάχυτης αναπτυξιακής διαταραχής.
Τα διαγνωστικά κριτήρια σύμφωνα με την Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρία παρουσιάζονται στο εγχειρίδιο Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders και είναι: ελλείψεις στην αμοιβαία κοινωνική επαφή, απουσία κοινωνικής και συναισθηματικής αμοιβαιότητας, δυσκολία στην κοινωνικοποίηση και δημιουργία φιλιών με συνομηλίκους, επαναλαμβανόμενες και στερεοτυπικές συμπεριφορές, περιορισμένο φάσμα ενδιαφερόντων, απουσία κλινικά σημαντικής καθυστέρησης στο λόγο, φυσιολογική γνωστική ανάπτυξη και πρακτική αδεξιότητα.
Τα επιδημιολογικά δεδομένα δείχνουν πως ένα στα 250 παιδιά εμφανίζει το σύνδρομο Asperger. Επιπρόσθετα το σύνδρομο εκδηλώνεται στα αγόρια από ότι στα κορίτσια με αναλογία 10 προς 1.
Το σύνδρομο Asperger είναι μια ισόβια διαταραχή. Τα παιδιά με σύνδρομο Asperger μεγαλώνοντας θα γίνουν ενήλικες με σύνδρομο Asperger. Δεν υπάρχει θεραπεία ή κάποιος ιατρικός τρόπος του συνδρόμου, ωστόσο στις ημέρες μας υπάρχουν πολλές θεραπευτικές προσεγγίσεις και παρεμβάσεις. Τα παιδιά με το σύνδρομο χρήζουν ενός συστηματικού προγράμματος παρέμβασης, αφού πρώτα γίνει μια ολοκληρωμένη διαγνωστική αξιολόγηση. Το εξατομικευμένο πρόγραμμα είναι απαραίτητο να βασίζεται στις μοναδικές ανάγκες και χαρακτηριστικά του παιδιού. Και βέβαια όσο πιο σύντομα ξεκινήσει η παρέμβαση τόσο πιο αποτελεσματική θα είναι η εξέλιξη της. Η επιτυχής έκβαση του προγράμματος προαπαιτεί τη γονεϊκή εκπαίδευση και την ενεργό συμμετοχή τους σε αυτό. Το εξατομικευμένο πρόγραμμα αποκατάστασης εκτός των παραπάνω περιλαμβάνει παιδοψυχιατρική παρακολούθηση, ψυχολογική υποστήριξη, συνεργασία με το σχολείο και μαθησιακό πρόγραμμα.
Υπό την κατάλληλη εκπαίδευση και θεραπεία τα παιδιά με σύνδρομο Asperger μπορούν να λειτουργήσουν πολύ καλά στις περισσότερες εκφάνσεις της ζωής τους και αργότερα ως ενήλικες με σύνδρομο να έχουν μια φυσιολογική ζωή.

 

Μοιραστείτε το...
Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on Twitter

No Comments Yet.